· 

Bloedgas analyse

Waarom wordt er bij sommige patiënten een bloedgas (astrup) afgenomen?

 

Je krijgt een indicatie van de oxygenatie (zuurstof opname) en de ventilatie (koolzuur afgifte), ook kun je het zuur-base evenwicht controleren. 

 

Waarom is het zuur- base evenwicht belangrijk?

De zuurgraad van het bloed is: de mate waarin het bloed H+ ionen (waterstof ionen) bevat, weergegeven in PH. Hoe meer H+ ionen, hoe zuurder (dus lagere Ph). De Ph is erg belangrijk voor  een normale cel functie, wanneer deze niet binnen de normaal waarden is, zijn de cel functies niet optimaal.  

 

Acidose = zuur = veel H+ ionen = ph laag.                    Alkalose = basisch = weinig H+ ionen = ph hoog.

 

Respiratoir = wanneer een zuur -base stoornis primair optreedt door een abnormale verandering van het pCO2.

Metabool = elke zuur- base stoornis die niet primair een respiratoire oorzaak heeft.

 

bloedgas analyse, beslisboom, acidose, alkalose, lactaat
zuur- base evenwicht

Regulatie mechanismen;

Koolzuur (=H2CO3-) is het product van verbranding met zuurstof in de cellen. Koolzuur (H2CO3-) gedraagt zich zowel als een voorraad van basen en zuren. Het staat bicarbonaat (HCO3-) af bij lage ph, om de zuren te binden waardoor de ph neutraliseert. Koolzuur kan zich ook als zuur gedragen en staat dan waterstof ionen (H+) af om basen te binden waardoor

de ph weer neutraliseert.

Het lichaam kan dit alles tijdelijk compenseren, zodat de cellen optimaal kunnen blijven functioneren. Aan dit compensatie mechanisme zit natuurlijk wel een limiet --> de patiënt kan daardoor in de problemen komen.

Onder de afbeelding de 3 regelmechanismen in volgorde van snelheid. 

zuur-base evenwicht, koolstofdioxide, alkalose, acidose
regelmechanismen zuur- base evenwicht
   1. Intra- en extracellulaire buffers;

Elke substantie die reversibel H+ ionen kan binden of afgeven.

  • Intracellulair is dit Hb (base) of fosfaat (zuur).
  • Extracellulair is dit bicarbonaat (HCO3-).
   2.  Respiratoire regulatie = snelle compensatie (minuten).

Je vergroot het ademminuut volume om zo meer koolzuur uit het bloed af te geven aan de longen en uit te ademen, dit kan binnen enkele minuten.

 

Voorbeelden:

Respiratoire acidose:

Door hypoventilatie (te laag AMV) is je pCO2 in het bloed verhoogd (= hypercapnie) en je Ph daardoor laag. Dit kan acuut zijn of chronisch. Wanneer dit acuut gebeurd: heb je een lage Ph, verhoogd pCO2 en HCO3- onveranderd.

Is dit chronisch (bijv. COPD) dan heb je normale Ph, verhoogd pCO2 en verhoogd HCO3- (zie 1e schema).

 

Respiratoire alkalose;

Hyperventilatie = te groot AMV. = hypocapnie. Je hebt dan een laag pCO2 en hoge Ph.

 

 

   3.  Metabole regulatie = langzame compensatie (dagen).

Je nieren kunnen extra H+ ionen uitscheiden of juist HCO3- resorberen met de urine.Wanneer iemand dan een verhoogd of verlaagd bicarbonaat heeft, weet je dat dit al enige tijd aan de gang is.

 

Voorbeelden:

Metabole acidose;

(Hierbij wordt ook nog onderscheid gemaakt tussen een normale- en een verhoogde anion gap, maar dat laat ik hier

achterwege). Dit kan zijn door een verlaagd HCO3- door bijvoorbeeld diarree (verlies van HCO3-); nierfalen (onvermogen om H+ uit te scheiden en HCO3- te resorberen); intoxicaties met bijvoorbeeld spiritus of medicatie/ drugs; metformine intoxicatie of verhoogd lactaat; diabetische keto- acidose.

 

Metabole alkalose;

Toename van basen in het lichaam. Door bijvoorbeeld: infuus met HCO3-, bloedtransfusie (daarin zit citraat) afbraak ketenen waarbij HCO3- wordt gevormd, verlies H+ ionen via de nieren (bij diuretica), verlies H+ ionen bij braken / maagsonde of bij acute correctie van hypercapnie.

Bloedgas analyse
Bloedgas analyse

 

 

 

Bloedgasanalyse normaalwaarden ;

  • PH 7,35-7,45
  • PO2 10-14 kpa
  • PCO2 4,5 -6,1kpa
  • HCO3- 23-28 mmol/L.
  • Lactaat < 1,5 mmol/L.

 

Bekijk hier de mooiste Sanita klompen!

Bloedgasanalyse;

 

   1. Is er sprake van hypoxemie? ( zuurstof tekort is namelijk direct dodelijk) je kijkt naar : SaO2 en PO2

   2. PH? acidose/ alkalose/ normaal (kan ook duiden op compensatie)

 

Vervolgens: hoe is deze acidose of alkalose ontstaan?

Respiratoir = wanneer een zuur -base stoornis primair optreedt door een abnormale verandering van het pCO2.

Metabool = elke zuur- base stoornis die niet primair een respiratoire oorzaak heeft.

 

   3. Is het pCO2 verhoogd of verlaagd?

   4. Is het HCO3- verhoogd of verlaagd?

   5 Lactaat?

Dan kun je al een conclusie geven.

Vervolgens kun je de elektrolyten controleren.

 

 

Oefenen;

Hieronder een aantal bloedgassen om mee te oefenen. Analyseer ze stap voor stap. Antwoorden staan onderaan deze blog.

 

Is het een respiratoire alkalose of acidose/ metabole acidose of alkalose of is er al gecompenseerd.

 

 

Bloedgas analyse 1;

 

PH

7,38

PCO2

7,3

PO2

9,4

HCO3-

32

SaO2

93%

Hb

7,1

Na

137

Ka

4,1

Lactaat

0,4

Glucose

4,9

 

 

 

 

 

Bloedgas analyse 2;

 

PH

7,43

PCO2

6,1

PO2

6,7

HCO3-

30

SaO2

85%

Hb

7,1

Na

136

Ka

4,1

Lactaat

1

Glucose

5,6

 

 

 

 

Bloedgas analyse 3;

 

PH

6,9

PCO2

3,5

PO2

9,4

HCO3-

28

SaO2

93%

Hb

7,1

Na

137

Ka

6,1

Lactaat

6,4

Glucose

3

 

 

Bloedgas analyse 4;

 

PH

7,5

PCO2

2,5

PO2

12

HCO3-

25

SaO2

99%

Hb

8,1

Na

137

Ka

4,1

Lactaat

0,2

Glucose

8

 

 

 

Bloedgas analyse 5;

 

PH

7,44

PCO2

3,5

PO2

10

HCO3-

35

SaO2

96%

Hb

7,1

Na

137

Ka

5,1

Lactaat

1

Glucose

6,9

 

 

 

 

Bloedgas analyse 6;

 

PH

7,1

PCO2

3,2

PO2

11

HCO3-

16

SaO2

97%

Hb

7,1

Na

137

Ka

5,1

Lactaat

3

Glucose

10

 

 

 

 

 


Verpleegkundige sets

Antwoorden;

Bloedgas analyse 1; volledig gecompenseerde respiratoire acidose.

Bloedgas analyse 2; normaal bloedgas, wel een slechte oxygenatie (hypoxemie).

Bloedgas analyse 3; Lactaat acidose met een hyperkaliemie en hypoglycemie.

Bloedgas analyse 4; respiratoire alkalose (hyperventilatie)

Bloedgas analyse 5; normaal bloedgas met hyperkaliemie.

Bloedgas analyse 6; metabole aciodose met verhoogd lactaat en een hyper kaliemie

bloedgas analyse, ziekenhuis, medisch verpleegkundig, verpleegkunde, hbo-v
Wat is hemostase en waar moet je op letten? Je leest het hier!

 

 

Hoe veel had je er goed?

 

Vind je bepaalde dingen nog niet duidelijk?

Neem gerust een kijkje op de Instagrampagina van StylishNurse, hier vind je meer antwoorden.

Je mag natuurlijk ook altijd mailen!

Reactie schrijven

Commentaren: 0